Translations:El Morya/39/is

From TSL Encyclopedia

AKBAR HINN MIKLI. Þegar Akbar Jalal Ud-din Mohammed erfði veldisstólinn árið 1556, höfðu hatrömm framandi landvinningaöfl saxað verulegan hluta af mógúlaveldi Indlands á sextándu öld þar til að aðeins höfuðborgin, Delhi, var eftir. Þó að hinn glæsilegi ungi keisari hefði ekki enn náð fjórtán ára aldri við innsetningu sína hóf hann vegferð til að endurheimta ríki sitt. Hann varð þekktur um allan heim sem Akbar hinn mikli – voldugastur mógúlkeisara.

Gífurlegt líkamlegt þrek einkenndi Akbar og stuðlaði að óvenjulegum hernaðarárangri hans. Hann gat riðið um það bil 390 km á einum sólarhring til að koma óvinum sínum að óvörum og sigra þá. Engu að síður tók það mestan hluta langrar valdatíðar hans (1556–1605) að brjóta á bak aftur hina uppreisnargjörnu höfðingja Norður-Indlands og að tryggja frið með því að koma á fót traustum héraðsstjórnum. Akbar var gæddur snilli í stjórnsýslu. Hann greiddi fyrir viðskiptum með því að leggja vegi, með því að koma á fót háþróuðu markaðskerfi og með því að stofna póstþjónustu. Í útsjónarsamri umhyggju fyrir öllum þjóðum undir lögsögu hans afnam Akbar hinn hataða jizya, skatt sem lagður var á þá sem eru ekki múslimar og veitti hindúum æðri stöður í stjórnkerfinu.

Hin nýja höfuðborg, Fatehpur Sikri, varð fljótlega blómleg menningarmiðstöð og stærri en Lundúnaborg síns tíma. Þar safnaði Akbar saman fræðimönnum múslima og hindúahreyfinga, jains- trúarmanna, saraþústra-persa og jesúíta. Hann byggði síðar ibadat Khana, „tilbeiðsluhús“, þar sem lærðir menn af öllum trúarbrögðum gátu hist til að ræða bæði guðfræði og heimspeki. Af því leiddi stofnun margbreytilegrar trúar sem kallast Din-i-Illai (guðleg trú).

Akbar studdi indverskar listgreinar og undir hans stjórn voru stofnaðar meira en eitt hundrað vinnustofur fyrir handiðnir. Keisarinn sjálfur var mikill tónlistarunnandi og hvatti til að nota hana sem aðferð til samskipta milli hindúa og múslima. Þó Akbar væri ólæs var bókasafn hans með myndskreyttum handritum í sömu metum og virtustu söfn í Evrópu.

Í lok valdatíma hans var friðinum og velmeguninni sem Akbar hafði fært Indlandi raskað vegna undirferlis hirðarinnar og niðurrifsstarfsemi sonar hans, Jahangir. Þegar hann erfði hásætið hafnaði Jahangir umbótum föður síns, sérstaklega þeim sem lutu að trúarlegu umburðarlyndi og heimsveldið molnaði hratt. Sonur Jahangir, Shah Jahans, erfði aðeins lítið og óstýrilátt konungsríki en hafði mikið dálæti á menningarlegri arfleifð afa síns. Sem mestur byggingarmeistara á meðal mógúla gaf Shah Jahan Indlandi minnismerkið Taj Mahal sem hvað mest hefur haldið uppi hróðri Indlands.